Հայաստանին կոչ արվեց իրականացնել 2008թ. մարտին տեղի ունեցած բռնության դեպքերի քննություն և երաշխավորել խոսքի ազատությունն ու հավաքների ազատության իրավունքը

Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիա (FIDH)
Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ
Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտե

Հայաստանի Համընդհանուր պարբերական դիտարկում

Հայաստանին կոչ արվեց իրականացնել 2008թ. մարտին տեղի ունեցած բռնության դեպքերի քննություն և երաշխավորել խոսքի ազատությունն ու հավաքների  ազատության իրավունքը 

Երևան, Ժնև, մայիսի 19, 2010 - Ժնևում տեղի ունեցած Հայաստանի Համընդհանուր պարբերական դիտարկման կապակցությամբ մեր կազմակերպությունները՝ Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիան (FIDH), Հայաստանում իր անդամ կազմակերպությունը՝ Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտը և Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեն, ողջունում են ՀՀ իշխանություններին ուղղված բազմաթիվ կարևոր առաջարկությունները և կոչ են անում Հայաստանին շուտափույտ կերպով իրականացնել դրանք։  

«Այնուամենայնիվ մենք ցավով նշում ենք, որ մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերում որոշ թերություններ արձանագրելու և դրանք ուղղելու պատրաստակամություն դրսևորելու փոխարեն, ՀՀ իշխանությունները գտնում են, որ պատվիրակների կողմից արված առաջարկությունների կեսն արդեն իրականացվել են», - նշեց Մարդու իրավունքների միջազգային ֆեդերացիայի /FIDH/ նախագահ Սուեր Բելասենը։   

Մեր կազմակերպությունները ողջունում են այն փաստը, որ մի շարք երկրներ դատապարտեցին 2008թ. մարտի 1-ին և 2-ին տեղի ունեցած բռնությունները և կոչ արեցին, որ Հայաստանը իրականացնի դեպքերի լիարժեք քննություն և պատասխանատվության ենթարկի մեղավոր անձանց։ 2008թ. նախագահական ընտրություններից հետո ընդդիմության կողմից Ազատության հրապարակում 9 օր շարունակ ցույցեր էին կազմակերպվել։ Մարտի 1-ին և 2-ին իշխանությունները բռնի ձևով ցրեցին ցույցը և անհիմն կերպով ուժ կիրառեցին, որի արդյունքում 10 մարդ մահացավ և ավելի քան 130 մարդ վիրավորվեց։ Մեր կազմակերպությունները ցավով նշում են, որ ՀՀ պատվիրակությունը այս դեպքերի առնչությամբ քննություն իրականացնելու կամք դրսևորելու փոխարեն միայն պնդեց, որ ոստիկանության կողմից կիրառված բռնության ապացույցներ չկան և համարեց, որ այս առաջարկությունն արդեն իրագործվել է։

Արդարադատության համակարգի անկախության բացակայությունը նույնպես քննադատության է արժանացել մի շարք երկրների կողմից։ Գերմանիան և Հունգարիան առաջարկեցին, որ Հայաստանը հրավիրի Դատավորների և փաստաբանների անկախության հարցերով հատուկ զեկուցողին։         

Հայաստանի դիտարկման մյուս առաջնային հարցը՝ քաղաքացիների, լրագրողների և իրավապաշտպանների խոսքի ազատությունն է և հավաքների ազատության իրավունքը։ Բազմաթիվ պատվիրակություններ իրենց մտահոգությունը արտահայտեցին խաղաղ հավաքների ազատության իրավունքի շարունակվող սահմանափակումների վերաբերյալ՝ 2008թ. մարտին «Ժողովներ, հանրահավաքներ, երթեր և ցույցեր անցկացնելու մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելուց հետո։ Հայաստանին նաև բազմիցս կոչ արվեց հստակ չափանիշ սահմանել հեռարձակման լիցենզիաների տրամադրման վերաբերյալ։ «Մելտեքս ՍՊԸ-ն և Մեսրոպ Մովսիսյանն ընդդեմ Հայաստանի» գործով Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը գտել է, որ տեղի է ունեցել 10-րդ հոդվածի խախտում՝ հեռարձակման լիցենզիաների տրամադրումը անօրինական մերժելու համար։ Բացի այդ, դատապարտվեց նաև 2008թ. ի վեր լրագրողների նկատմամբ ոստիկանության կողմից բռնության կիրառումը։ 

Մի շարք երկրներ նաև մտահոգված էին իրավապաշտպանների աշխատանքային պայմաններով։ ԱՄՆ-ն շեշտեց, որ քաղաքացիական հասարակության ակտիվ գործիչները պետք է կարողանան աշխատել առանց խոչընդոտների։ Նորվեգիան ընդգծեց, որ նրանց դեմ ուղղված հարձակումները պետք է քննության ենթարկվեն, և մեղավոր անձինք պետք է պատասխանատվության ենթարկվեն։ 

Լուրջ մտահոգություններ արտահայտվեցին գենդերային խտրականության արմատացած դրսևորումների վերաբերյալ, մասնավորապես կանանց նկատմամբ ընտանեկան բռնությունների, որոշումների կայացման գործընթացներում կանանց մասնակցության, և կանանց նկատմամբ խտրականության մասին օրենսդրության բացակայության վերաբերյալ։ Թրաֆիքինգի վտանգի տակ գտնվող կանանց պաշտպանության, ինչպես նաև տուժողների աջակցության և ապաստանի տրամադրման հարցերը նույնպես հատուկ ուշադրության առժանացան։

Մեր կազմակերպությունները ողջունում են ներկայացված առաջարկությունները, կշարունակեն հետևել իրավիճակին և նպաստել բարեփոխումների իրականացմանը։ Այնուամենայնիվ, արդյունքների կարելի է հասնել միայն եթե Հայաստանի Հանրապետությունը հետևողականորեն իրականացնի առաջարկությունները և գործադրի բոլոր անհրաժեշտ ջանքերը իրավիճակը բարելավելու համար։ 

Փաստաթուղթը հայերեն  (pdf., 97 kB)
Փաստաթուղթը անգլերեն (pdf., 135kB)